පාරවල් අතුරුදහන් වූ රාත්‍රිය (The Night The Roads Disappeared)සැබෑ කෙටි කතාවක්කර්තෘ: එන්.බී. කොඩිතුවක්කුඅපේ වැඩිමහල් පුතා, ලොක්කා, කුඩා කල සිටම සුවිශේෂී චරිතයකි. ඔහු ඉගෙනීමට මෙන්ම බාහිර ක්‍රියාකාරකම් වලටද එක හා සමානව දක්ෂතාවයක් දැක්වීය. ඔහුගේ මවට ඔහු තමන් මෙන් වෛද්‍යවරයකු වනු දැකීමට අවශ්‍ය වුවද, දෛවය සතු වූයේ වෙනස්ම සැලසුමකි. අද ඔහු සුදුසුකම් ලත් දන්ත වෛද්‍යවරයෙකු වුවද, සායනික කටයුතුවලට එතරම් උනන්දුවක් නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු සිය ජීවිතයට නව මාර්ග එකතු කර ගත්තේය. ඔහු කීර්තිමත් ‘චෙවනිං’ (Chevening) ශිෂ්‍යත්වය දිනාගෙන, ලන්ඩන් ආර්ථික විද්‍යා පාසලේ (LSE) පශ්චාත් උපාධිය හැදෑරීමට එක්සත් රාජධානිය බලා පිටත්ව ගියේය. දන්ත වෛද්‍ය කථිකාචාර්යවරියක වන ඔහුගේ බිරිඳ නිම්නාට ද බ්‍රිස්ටල් විශ්ව විද්‍යාලයේ විදේශ පුහුණුවක් ලැබීමට වාසනාව හිමි විය. ඔවුන්ගේ ගමන අදෘශ්‍යමාන හස්තයකින් මෙහෙයවන ලද්දක් සේ දැනුනි.ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත්ව යන විට, පිළිමතලාව ප්‍රදේශයේ ඔවුන් පදිංචිව සිටි කුලී නිවස නොවැම්බර් අවසානයට පෙර භාර දිය යුතුව තිබුණි. එසේ නොවුවහොත්, මාසයක කුලිය අත්තිකාරම් මුදලින් අඩු කර ගැනීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන්ගේ බඩු බාහිරාදිය පේරාදෙණියේ අලුත් නිල නිවසට ගෙනයාමට සිටි එකම නිරෝගී පුද්ගලයා මම පමණි. ලොක්කා කිසි විටෙකත් මට අණ කරන්නේ නැත; ඔහු සැමවිටම ඉතා විනීතව ඉල්ලීමක් කරයි. ඔහුගේ ඒ ගුණය නිසාම ඔහුට උදව් කිරීමටත්, ඔහුගේ මුදල් ඉතිරි කිරීමටත් මම අධිෂ්ඨාන කර ගත්තෙමි.එහෙත් එක් නිහඬ දුකක් මා සිතට බරක් විය. අපගේ කුඩා මිනිබිරිය අසේලී, එම නිවසේ බිත්තියේ පැස්ටල්වලින් ලස්සන සිතුවමක් ඇඳ තිබුණි. මම මගේ දරුවන්ගේ එවැනි කුඩා කල සිතුවම් දශක ගණනාවක් තිස්සේ මොනරාගල සහ රදවාන නිල නිවාසවල සුරක්ෂිතව තබා ගත්තෙමි. එහෙත්, කිසිවක් සදාකාලික නොවේ. ඇයගේ ඒ සුන්දර නිර්මාණය මකා දැමීමට සිදුවන බව දැන දැනම මම සුදු තීන්ත බාල්දියක් මිලදී ගත්තෙමි. වැඩ ආරම්භ කිරීමට නියමිත දිනය නොවැම්බර් 27 වැනිදාය.කාලගුණය අපට එරෙහි විය. නොකඩවා ඇද හැලෙන වර්ෂාව, සුළි කුණාටු අනතුරු ඇඟවීම් සහ එම කාර්යය කල් දමන ලෙස සැමගෙන් උපදෙස් ලැබුණි. නමුත් කාලය මගේ සතුරා විය. බදු ප්‍රශ්න, වන්දනා ගමන් සහ විවිධ අවසාන දින වකවානු මා වටා තිබුණි. පෙර දින රාත්‍රියේ මට නින්ද ගියේ නැත. බොහෝ කල්පනා කිරීමෙන් පසු මම යාමට තීරණය කළෙමි.අලුයම, කුඩයක් සහ ජංගම දුරකථනයක් පමණක් රැගෙන රාසු සහ මම නිවසින් පිටත් වීමු. තද වැසි මධ්‍යයේ අපි පිළිමතලාවට ගියෙමු. වැසි නොකඩවා ඇද හැලෙද්දී අපි පොත්පත්, සෙල්ලම් බඩු, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ගෘහ භාණ්ඩ සියල්ල ඇසුරුම් කළෙමු. අපට දැඩි බඩගින්නක් දැනුණද නගරයම පාලුවට ගොස් තිබුණි. විදුලිය විසන්ධි වී ඇත. කඩසාප්පු වසා දමා ඇත. ගංගාවල ජල මට්ටම ඉහළ යමින් තිබූ අතර නායයෑම් ද වාර්තා විය.මම ආහාර සොයමින් පේරාදෙණිය දෙසට පයින් ගිය අතර කුඩා කඩයක් සොයා ගත්තෙමි. බත් පාර්සල් දෙකක් සහ වතුර බෝතලයක් ද රැගෙන මම අසරණව බලා සිටියෙමි. මාර්ග අවහිර වී තිබුණි. දුරකථන සංඥා බිඳ වැටී තිබුණි. මම සිතින් ‘ඉතිපිසෝ’ ගාථාව සජ්ඣායනා කළෙමි. හදිසියේම ලොරි රියදුරා මට කතා කර මා බේරා ගත්තේය. සමහර විට ඇදහිල්ල පරීක්‍ෂාවට ලක්වන මොහොතේම උපකාරය පැමිණේ.සවස් වන විට, ලේ උඩැක්කන්, තෙමුණු ඇඳුම් සහ අන්ධකාරය මධ්‍යයේ වුවද බඩු ප්‍රවාහනය අවසන් කළෙමු. හැමතැනම පාරවල් වැසී තිබුණි. අවසානයේදී අපි මහනුවරින් පිටවීමට තිබූ එකම මාර්ගය වූ කුරුණෑගල අධිවේගී මාර්ගය හරහා කොළඹ බලා යන බසයකට ගොඩ වීමු. එදින රාත්‍රියේ ගලගෙදර අසලදී බසය නතර විය. ගසක් කඩා වැටීමෙන් මාර්ගය අවහිර වී තිබුණි. ඉදිරියට යාමට මගක් නැත. අපි එදා රාත්‍රිය බසය තුළ ගත කළෙමු.රාත්‍රියේදී මුත්‍රා කිරීම සඳහා බසයෙන් බැසීමට උත්සාහ කළ රාසුගේ ජංගම දුරකථනය ගංවතුරට වැටී අතුරුදහන් විය. ඔහු තදින් හඬන්නට විය. ඔහු එම දුරකථනයට කෙතරම් ඇලුම් කළේදැයි මම දැන සිටියද, දුක් නොවන්නැයි මම ඔහුට කීවෙමි. සියල්ලට පසු, එදින රාත්‍රියේ ජීවිතය අපට විශාල පාඩම් ඉගැන්වීමට සැලසුම් කර තිබුණි.පසුදා අලුයම උදා වූයේ කුරුලු නාදයකින් තොරවය—ඇසුණේ කපුටන්ගේ හඬ පමණි. මාර්ගය මඩ, ගල් සහ කැඩුණු ගස්වලින් වැසී තිබුණි. නිවාස ඉරිතලා තිබුණි. කාලය නැවතී ඇති සේ දැනුනි. සංචාරකයින් පිරිසක් අප පසුකර ගිය අතර, ඔවුන් තම අත්දැකීම්—බිය, වික්‍රමය සහ ශ්‍රී ලාංකික ජනතාවගේ කරුණාව—අප සමඟ බෙදා ගත්හ. ට්‍රැක්ටරයකින් ඔවුන්ට අවශ්‍ය ප්‍රවාහන පහසුකම් සලසා ගැනීමට මම උදව් කළෙමි. පසුව ත්‍රිරෝද රථයක් රුපියල් 3000ක් අය කරමින් අපව මහනුවර දෙසට රැගෙන ගියේය. මම එය පැකිලීමකින් තොරව පිළිගත්තෙමි.මහනුවරදී, තෙතබරිතව සහ වෙහෙසට පත්ව සිටි අපි ඇඳුම් සොයා ගියෙමු. එක් මුස්ලිම් රෙදිපිළි වෙළඳසැල් හිමියෙක් අපව ඉතා උණුසුම් ලෙස පිළිගත්තේය. ඔහු මුදල් ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ, අල්ලාහ් දෙවියන් අපව එවා ඇත්තේ ඔහුට පිනක් කර ගැනීමට මිස මුදල් ඉපයීමට නොවන බව පවසමිනි. මම රහසින් ඔහුගේ පොත් අතර මුදල් තබා ආවෙමි. ඔහුගේ ඒ කරුණාව මගේ හදවතේ සදාකාලිකව රැඳෙනු ඇත.අස්ගිරි විහාරස්ථානයේදී භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ කාර්ය මණ්ඩලය කොත්තමල්ලි කෝප්පයකින් අපව පිළිගත්හ. විහාරස්ථානය ගංවතුරෙන් අවතැන් වූවන්ගෙන් පිරී තිබුණද, ඔවුන් අප වෙනුවෙන් නිස්කලංක කාමරයක් පිළියෙළ කර දුන්හ. විදුලිය නොතිබුණද තේ, ආහාර, ජලය සහ අනෙකුත් මූලික අවශ්‍යතා නොමසුරුව ලබා දුන්හ. මම කලින් මිලදී ගත් ඉටිපන්දම් දැල්වූයෙමි. ඒ කුඩා ආලෝකය ශාලාවේ අන්ධකාරය පමණක් නොව බොහෝ දෙනාගේ හදවත් තුළ තිබූ බිය ද අඩු කළේය. පසුව දළදා මාලිගාවෙන් රාත්‍රී ආහාර පාර්සල් ලැබුණි.එහි රැඳී සිටි කාලය තුළ මාතලේ තරුණ හිමිනමකගෙන් මට ‘පවර් බෑන්ක්’ එකක් ලැබුණු අතර, එය මගේ දුරකථනය ක්‍රියාත්මක කර ගැනීමට මහත් උපකාරයක් විය. මේ අතර මගේ නිවසේ සිටි මෙවන් සහ අම්මා ඇතුළු පිරිස අපගේ තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කරමින් අවශ්‍ය සහයෝගය ලබා දෙමින් සිටියහ. මා පුදුමයට පත් කරමින්, එම හිමිනමගේ පියා මගේ පැරණි පාසල් මිතුරෙකු බව දැනගන්නට ලැබුණි. තවත් හාස්කමකි. ඒ අතරම, මෙල්බර්න් හි සිටින මගේ පුතා, මට අවශ්‍යම මොහොතේ මුදල් එවා තිබුණි. යසසිගේ දෙමාපියන් ද අපගේ ආරක්ෂාව සහ පහසුව වෙනුවෙන් අස්ගිරි විහාරස්ථානයේ නවාතැන් පහසුකම් සම්බන්ධීකරණය කර තිබුණි.දින දෙකකට පසු විදුලිය නැවත ලැබුණි. එතෙක් විහාරස්ථානයෙන් අපට උණුසුම් ආහාර සහ කරුණාවන්ත වදන් ලැබුණි. මිනිසුන්ගේ මුහුණු දීප්තිමත් විය. දුරකථන පණ ගැන්වුණි. පිටත්ව යාමට පෙර, මම අවතැන් වූවන් සමඟ කතා කර අප ලැබූ පාඩම් බෙදා ගත්තෙමි. එක් විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යයෙක් මහා සංඝරත්නයට ස්තුති කරමින්, ඉටිපන්දම්වලින් ආලෝකය ගෙනා නිසා මට විහිළුවට “ආලෝක සර්” යැයි නමක් පටබැන්දේය.මධ්‍යහ්නය වන විට අපි නිරුපද්‍රිතව නිවසට පැමිණියෙමු.ජීවිතය යනු වැස්ස සහ සෙවණ, අහිමි වීම සහ කරුණාව අතර ගලා යන ගමනකි. අපි සිතුවම් මකා දමමු, දුරකථන නැති කර ගනිමු, බස් රථවල නිදා ගනිමු—නමුත් ඒ වෙනුවට කථාන්දර, ඇදහිල්ල සහ අමතක නොවන මානුෂීය උණුසුම ලබා ගනිමු.